Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
piątek, 20 listopada 2026 09:19
Reklama Baner reklamowy
Reklama

Autonomia obiecana Ślązakom w polskiej ustawie

W bardzo dużym skrócie o co tak naprawdę chodzi? Idzie to by mieszkańcy między innymi Chorzowa decydowali o tym na co idą nasze podatki nie jakiś polityk czy urzędnik w Warszawie.
Autonomia obiecana Ślązakom w polskiej ustawie

Nasze województwo cieszyło się nią w latach 20-tych i 30-tych XX wieku. Autonomia była obietnicą polskich władz dla mieszkańców Górnego Śląska, gwarantowała dużą niezależność od władz centralnych. Niestety ta obietnica okazała się tylko wabikiem i już w latach XX władze samorządowe Górnego Śląska przekonały się jak Polska wywiązuje się z danej Ślązakom obietnicy Autonomii 🙁

Mieszkańcy Chorzowa Górny Śląsk miał kiedyś swój Sejm Śląski taki jaki obecnie jest w Warszawie to tutaj były podejmowane najważniejsze decyzje dotyczące naszego życia.

Ponad 90 lat temu nastąpił podział Górnego Śląska pomiędzy trzy państwa i włączenie jego najbardziej uprzemysłowionej części w struktury odradzającej się Polski. W ten sposób państwo polskie zyskało skrawek jednego z najbogatszych i najbardziej rozwiniętych regionów Europy. W jednej chwili wartość majątku przemysłowego Polski wzrosła z 97,1 mln do 275,1 mln zł, czyli trzykrotnie, choć przyłączone ziemie stanowiły zaledwie 1% obszaru II Rzeczypospolitej.

Gwarancją pozostania środków w regionie miała być jego spora niezależność finansowa z własnym skarbem i polityką fiskalną i co najważniejsze z własnym sejmem ustawodawczym .

10 października 1922 zostało zwołane pierwsze posiedzenie Sejmu Śląskiego. Nastąpiło to na mocy dekretu Naczelnika Państwa z dnia 3 października 1922 r. Wybory do tego Sejmu odbyły się 24 września w trzech okręgach wyborczych. O wyborach do pierwszego sejmu traktował 13 art. Statutu Organicznego Województwa Śląskiego. Określił on, że na każde 25 tysięcy mieszkańców będzie przypadał jeden poseł. Podczas pierwszego posiedzenia władze państwowe reprezentował Prezes Rady Ministrów Julian Nowak w towarzystwie Ministra Spraw Wewnętrznych Antoniego Kamińskiego oraz Ministra Opieki Społecznej Ludwika Darowskiego. Na posiedzeniu był także obecny pierwszy Wojewoda Śląski Józef Rymer z Wicewojewodą, naczelnikami wydziałów i członkami Tymczasowej Rady Wojewódzkiej. Marszałkiem Seniorem została powołana przez premiera najstarsza wśród posłów i posłanek Janina Omańkowska , która jako sekretarzy wybrała najmłodszych na sali – posłankę Bronisławę Szymkowiakównę oraz posła Walentego Fojkisa. W skład Sejmu pierwszej kadencji wchodziło 48 posłów wybranych zgodnie z zapisami w Statucie Organicznym w głosowaniu powszechnym, bezpośrednim, równym, tajnym i stosunkowym według ordynacji obowiązującej do Sejmu RP.

Wybór prezydium Sejmu Śląskiego nastąpił na drugim posiedzeniu, które miało miejsce 13 października. Po przyjęciu regulaminu Sejmu wybrano Marszałka, wicemarszałków i sekretarzy. Marszałkiem sejmu został Konstanty Wolny, który zdobył 43 głosy przy pięciu wstrzymujących się. Pozostałą część prezydium wybrano już pod przewodnictwem pierwszego Marszałka Sejmu Śląskiego. Wicemarszałkami zostali Edward Pant, Michał Grajek, Kazimierz Rakowski oraz Józef Biniszkiewicz.

Do 1929 roku posiedzenia Sejmu Śląskiego odbywały się w byłej Królewskiej Szkole Rzemiosł Budowlanych przy obecnej ulicy Wojewódzkiej 33 w Katowicach. Później obrady przeniesiono do nowo wybudowanego gmachu Sejmu Śląskiego, który do dziś służy władzom województwa śląskiego. Po nowelizacji ordynacji wyborczej z 1935 roku liczba posłów Sejmu Śląskiego została zmniejszona o połowę, czyli do 24 posłów, natomiast po aneksji Zaolzia liczba posłów została zwiększona do 28. Zakładana przez twórców Statutu Organicznego idea szerokiej autonomii Górnego Śląska z własnym ustawodawstwem była jak na owe czasy rozwiązaniem nowatorskim, które z perspektywy czasu można ocenić tylko pozytywnie.

Dzięki autonomicznemu województwu wybudowano m.in. port w Gdyni i stworzono Centralny Okręg Przemysłowy. Powstało wiele spektakularnych budowli, jak na przykład monumentalny gmach Sejmu Śląskiego, czy chorzowski drapacz chmur, siedziba Komunalnej Kasy Oszczędności. Czas trwania autonomii to okres rozkwitu dla Królewskiej Huty, Hajduk Wielkich miasta Chorzowa oraz całego regionu. Państwo polskie w pełni korzystało z dobrodziejstwa węgla i stali.

Sejm Śląski niestety nie został zwołany po zakończeniu drugiej wojny światowej. Dnia 6 maja 1945 r. Bolesław Bierut, jako przewodniczący Krajowej Rady Narodowej, podpisał dokument znoszący Statut Organiczny Województwa Śląskiego, co było jednoznaczne z likwidacją autonomicznego województwa śląskiego. Wszystkie te działania były niezgodne z prawem bowiem tylko Sejm Śląski mógł uchwalić jakiekolwiek zmiany w Statucie Organicznym, w tym jego likwidację. Co więcej, Sejm Śląski nie został rozwiązany przez prezydenta RP w 1939 roku tak jak inne ciała ustawodawcze w Polsce

Po ponad 90 latach od powołania Sejmu Śląskiego, pomimo usilnych prób ograniczania jego kompetencji Sejm Śląski nie tylko okazał się sprawnie działającym organem, spełniającym zadania, do których został powołany, ale potrafił również bronić swojej niezależności, a tacy ludzie jak marszałek Konstanty Wolny czy Wojciech Korfanty ostentacyjnie występowali przeciw działaniom sanacyjnej administracji twardo sprzeciwiając się agresywnej polonizacji.

Szacuje się, że Skarb Państwa Polskiego tytułem tangenty otrzymał od województwa śląskiego ok. 300 mln złotych oraz kolejne kilkaset milionów z opłat celnych i zysków z monopoli. Do tego dochodzą pożyczki udzielane państwu polskiemu. Główną jednak zaletą była celowość wydawanych środków na miejscu. Organy decydujące o podziale środków były bliżej obywatela, co zapewniało dużo większą wiedzę o problemach regionu i o tym, na co owe środki przeznaczyć w pierwszej kolejności.

Dziś po Skarbie Śląskim pozostały pomniki jak gmach Sejmu Śląskiego, ale także pamiątki w postaci do dziś figurujących dokumentów prawnych jak akty własności. w których jako właściciel figurował Skarb Śląski. Jutro w samo południe wyruszamy by przypomnieć polskim władzom o obietnicy złożonej Ślązakom.

Ruch Autonomii Śląska koło Chorzów ponad 90 latach od powołania Sejmu Śląskiego, pomimo usilnych prób ograniczania jego kompetencji Sejm Śląski nie tylko okazał się sprawnie działającym organem, spełniającym zadania, do których został powołany, ale potrafił również bronić swojej niezależności, a tacy ludzie jak marszałek Konstanty Wolny czy Wojciech Korfanty ostentacyjnie występowali przeciw działaniom sanacyjnej administracji twardo sprzeciwiając się agresywnej polonizacji.

Szacuje się, że Skarb Państwa Polskiego tytułem tangenty otrzymał od województwa śląskiego ok. 300 mln złotych oraz kolejne kilkaset milionów z opłat celnych i zysków z monopoli. Do tego dochodzą pożyczki udzielane państwu polskiemu. Główną jednak zaletą była celowość wydawanych środków na miejscu. Organy decydujące o podziale środków były bliżej obywatela, co zapewniało dużo większą wiedzę o problemach regionu i o tym, na co owe środki przeznaczyć w pierwszej kolejności. Dziś po Skarbie Śląskim pozostały pomniki jak gmach Sejmu Śląskiego, ale także pamiątki w postaci do dziś figurujących dokumentów prawnych jak akty własności. w których jako właściciel figurował Skarb Śląski. Już 11 lipca w samo południe wyruszamy by przypomnieć polskim władzom o obietnicy złożonej Ślązakom.

Już 15 lipca jak co roku od kilkunastu lat  chorzowskie koło Ruchu Autonomii Śląska przystroi ulicę Wolności i Szyb Prezydent w złoto modre Fany. Data 15 lipca nie jest przypadkowa, to właśnie wtedy w lipcu  1920 roku polski  Sejm Ustawodawczy uchwalił Statut Organiczny Województwa Śląskiego. Ten historyczny akt prawny nadał regionowi szeroką autonomię.


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Newsletter Tuby Chorzowa – Chorzów w pigułce, codziennie o 21:00

Bądź na bieżąco z Chorzowem

Najważniejsze wiadomości, wydarzenia i sport w jednym wieczornym podsumowaniu.

Zapisz się na newsletter

Ostatnie komentarze

Autor komentarza: Rezydent Treść komentarza: Oczywiście mowa o końcowym, grupowym przejściu! Data dodania komentarza: 18.11.2026, 12:32 Źródło komentarza: Hit z "Cwajki"! Uczniowie SP 39 w Chorzowie skomponowali piosenkę [WIDEO] Autor komentarza: Rezydent Treść komentarza: No tak, ale brakuje tutaj czegoś tak oczywistego! Przed wejściem na jezdnię zatrzymaj się na chodniku. Spójrz najpierw w lewo, potem w prawo, a następnie jeszcze raz w lewo, aby upewnić się, że żaden pojazd nie nadjeżdża lub, że kierowca wyraźnie zwalnia i zamierza się zatrzymać. Pamiętajcie Drogie Dzieci, bez tego to i odblaski nie pomogą! Liczna zabitych i rannych podczas przechodzenia "na pasach" w Polsce Niechronionych Uczestników Ruchu Drogowego ciągle z roku na rok rośnie! Data dodania komentarza: 18.11.2026, 12:30 Źródło komentarza: Hit z "Cwajki"! Uczniowie SP 39 w Chorzowie skomponowali piosenkę [WIDEO] Autor komentarza: Hmmmm Treść komentarza: Czy będzie bezpiecznie ....patrząc na to.co.dzieje się w tłumach jarmarkach np w Niemcy.. itd do czego to doszło....kiedyś nie do pomyślenia strzelanie , nożownicy... strach Data dodania komentarza: 16.11.2026, 21:47 Źródło komentarza: Jarmark w Katowicach rusza 20 listopada. Ponad 100 domków i 33-metrowy młyn Autor komentarza: Redakcja Kuriera Sportu Treść komentarza: Aktualizacja do sierpniowej zapowiedzi: 13 listopada zakończono dialog konkurencyjny i zaproszono wykonawców do złożenia ofert w ciągu 30 dni. To jeszcze nie start robót. Termin 24 miesięcy na pierwszą trybunę ma biec od podpisania umowy, więc nie należy go liczyć od samego ogłoszenia. W Kurierze Sportu zestawiliśmy kolejne kroki i wyjaśniliśmy różnicę między oddaniem pierwszej trybuny a ukończeniem całego stadionu: https://kuriersportu.pl/nowy-stadion-ruchu-chorzow-coraz-blizej-kiedy-ruszy-budowa-i-kiedy-niebiescy-wroca-na-cicha/ Data dodania komentarza: 15.11.2026, 23:35 Źródło komentarza: Nowy stadion Ruchu Chorzów. Prezydent Michałek podał całkiem nowe informacje i "deadline"! Autor komentarza: Haha Treść komentarza: Ciekawe jak im pójdzie. 50 metrów jednego pasa na Wojska Polskiego nie potrafią zrobić. Komedia. Jaki Pan taki kram Data dodania komentarza: 14.11.2026, 09:44 Źródło komentarza: Łącznica DTŚ do remontu. Kierowców czekają kolejne utrudnienia Autor komentarza: slazak Treść komentarza: Świetny zart! Naprawde gratuluję poczucia humoru haha A firmie najlepiej otworzyć na ulicy wolnosci! Data dodania komentarza: 12.11.2026, 18:06 Źródło komentarza: Chcesz rozwinąć firmę? W Chorzowie opowiedzą jak pozyskać na to fundusze
Reklama
Reklama partnerska Ceneo
Reklama
Reklama Kaiser One – sponsor 4. Mili Mikołajkowej w Chorzowie