Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
piątek, 20 listopada 2026 08:45
Reklama Baner reklamowy
Reklama

Chorzowianin czy chorzowianin? To już tylko półproblem!

Koniec z dylematami przy pisaniu o mieszkańcach miasta czy popularnych miejscach w regionie. 1 stycznia 2026 roku weszły w życie największe od 1936 roku zmiany w polskiej ortografii. Reformę opracowała Rada Języka Polskiego, by uprościć życie piszącym i usunąć nielogiczne wyjątki. A co z Gorolami i Hanysami?
Chorzowianin czy chorzowianin? To już tylko półproblem!

Autor: Martyna Majewicz

Skąd ta nagła zmiana? Językoznawcy z Polskiej Akademii Nauk uznali, że obecne zasady są zbyt skomplikowane i często oderwane od tego, jak intuicyjnie posługujemy się językiem w internecie czy komunikacji codziennej, a czasem i w oficjalnych przekazach. Zamiast zmuszać nas do analizowania, czy dany wyraz pełni funkcję przymiotnikową czy czasownikową, postawiono na proste, mechaniczne reguły.

"Zmiany te, wynikające z potrzeby dostosowania pisowni do uzusu językowego oraz badań współczesnych tekstów, mają na celu uproszczenie i ujednolicenie reguł ortograficznych. Nie są rewolucyjne – porządkują zasady, eliminują wyjątki i ułatwiają naukę" - uzasadnia Rada Języka Polskiego. 

11 zasad nowej pisowni

  1. Nazwy własne (geograficzne i astronomiczne): Jeśli nazwa składa się z dwóch rzeczowników w mianowniku, od teraz oba człony piszemy wielką literą. Przykład: Półwysep Helski, Wyspa Wolin, Kometa Halleya. Górny Śląsk to przykład nazwy, która idealnie wpisuje się w nową regułę, choć akurat dla niej nic się nie zmienia – już wcześniej pisownia obu członów wielką literą była tu oczywista. 

    Nazwy obiektów miejskich (Plac, Most, Aleja): Teraz te wyrazy stają się częścią nazwy własnej i piszemy je wielką literą. Przykład: Plac Hutników, Most nad Rawą, Aleja Bojowników o Wolność i Demokrację. (Wyjątkiem pozostaje słowo „ulica”). 

    Nazwy lokali i nagród: Wszystkie główne człony piszemy wielką literą. Przykład: Pod Drewnianym Bocianem, Nagroda Prezydenta Chorzowa w Dziedzinie Kultury „Chłopiec z Łabędziem”.

  2. Mieszkańcy miast i ich części – teraz wielką literą! To zmiana, o którą pytaliście najczęściej. Od teraz piszemy: Chorzowianin, Katowiczanka czy Maciejkowiczanin. Nazwy mieszkańców miast i ich części traktujemy teraz tak samo jak nazwy mieszkańców państw (Polak, Francuz).
    Co ciekawe, dopuszcza się także alternatywny zapis (małą lub wielką literą) nieoficjalnych nazw etnicznych, gdzie jako przykład wskazano m. in. angol lub Angol, żabojad lub Żabojad, szkop lub Szkop. Wynika z tego, że możemy zatem pisać dowolnie gorol lub Gorol czy hanys bądź Hanys. 

  3. Wyroby przemysłowe – wielką literą zapisujemy konkretne egzemplarze wyrobów przemysłowych. Przykład: „Jechać do pracy Impulsem Kolei Śląskich”, „pisać ołówkiem marki Bic”.

  4. Przymiotniki od nazw osobowych: Formy zakończone na -owski, -ewski, -ański piszemy zawsze małą literą, np. dramat szekspirowski, metoda alderowska, koncert chopinowski.

  5. Cząstki -bym, -byś, -by po spójnikach: Wprowadzono pełną rozdzielność po spójnikach. Od teraz poprawnie napiszemy: „Zastanawiam się, czy by nie pójść na Cichą”, „Gdyby nie to, że bym tam był”.

  6. „Nie” z imiesłowami odmiennymi (zawsze razem): Koniec z zastanawianiem się nad znaczeniem słowa. Wszystkie imiesłowy na -ący, -ny, -ty z „nie” piszemy łącznie: niepalący, niepijący, nieumyty.

  7. Zasady dotyczące członu „pół-”: Piszemy go łącznie we wszystkich połączeniach pospolitych (np. półzabawa, półserio), z wyjątkiem nazw własnych (np. połączenie pół-Polka, pół-Niemka w odniesieniu do osoby będącej w połowie Polką, w połowie Niemką).

  8. Prefiksy typu: niby-, quasi-: Piszemy je zawsze łącznie z wyrazami pospolitymi, np. nibyartysta, quasinauka. Łącznik zostaje tylko przed wielką literą, np. niby-Niemiec.

  9. „Nie” w stopniu wyższym i najwyższym: Partykułę „nie” z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym piszemy łącznie: nienajlepszy, niemilszy, nienajlepiej, nieadekwatny.

  10. W zakresie pisowni prefiksów uzupełnienie reguły ogólnej: przedrostki – rodzime i obce – pisze się łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą. Jeśli wyraz zaczyna się od wielkiej litery, możliwa jest pisownia z łącznikiem lub rozdzielna, np. super-Chorzowianin albo super Chorzowianin. Dopuszczalna jest pisownia rozdzielnia z wyrazami zapisywanymi małą literą cząstek takich, które mogą występować również jako samodzielne wyrazy, np. miniwieża lub mini wieża, superpomysł lub super pomysł.

  11. Wyrażenia parzyste i pisownia bezznakowa (trzask prask): W połączeniach typu trzask prask, puk puk, szach mat dopuszcza się teraz trzy warianty zapisu: rozdzielnie (bez żadnego znaku), z przecinkiem lub z łącznikiem. Możemy zatem zapisać: trzask prask, trzask, prask lub trzask-prask.

Choć zmiany mogą wydawać się rewolucyjne, Rada Języka Polskiego uspokaja – nikt nie będzie nas karać za stare przyzwyczajenia z dnia na dzień. Wprowadzono okres przejściowy, który potrwa do końca 2029 roku. Oznacza to, że przez najbliższe cztery lata obie formy zapisu (stara i nowa) będą uznawane za poprawne, również na maturach czy egzaminach ósmoklasisty. Mamy więc sporo czasu, by „Chorzowianin” pisany wielką literą na stałe wszedł nam w krew i każdy mógł uznać to za superpomysł. 

Więcej o autorze / autorach:
Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

slazak 03.01.2026 08:02
Gdyby ten kraj mial tylko takie problemy...

Synek z Cwajki 02.01.2026 13:25
To dobre zmiany. Upraszczają pisownie, likwidują wyjątki, będzie mniej błędów, a więcej logiki. To ma sens, bo przygotowali to specjaliści, a nie politycy :-)

Newsletter Tuby Chorzowa – Chorzów w pigułce, codziennie o 21:00

Bądź na bieżąco z Chorzowem

Najważniejsze wiadomości, wydarzenia i sport w jednym wieczornym podsumowaniu.

Zapisz się na newsletter

Ostatnie komentarze

Autor komentarza: Rezydent Treść komentarza: Oczywiście mowa o końcowym, grupowym przejściu! Data dodania komentarza: 18.11.2026, 12:32 Źródło komentarza: Hit z "Cwajki"! Uczniowie SP 39 w Chorzowie skomponowali piosenkę [WIDEO] Autor komentarza: Rezydent Treść komentarza: No tak, ale brakuje tutaj czegoś tak oczywistego! Przed wejściem na jezdnię zatrzymaj się na chodniku. Spójrz najpierw w lewo, potem w prawo, a następnie jeszcze raz w lewo, aby upewnić się, że żaden pojazd nie nadjeżdża lub, że kierowca wyraźnie zwalnia i zamierza się zatrzymać. Pamiętajcie Drogie Dzieci, bez tego to i odblaski nie pomogą! Liczna zabitych i rannych podczas przechodzenia "na pasach" w Polsce Niechronionych Uczestników Ruchu Drogowego ciągle z roku na rok rośnie! Data dodania komentarza: 18.11.2026, 12:30 Źródło komentarza: Hit z "Cwajki"! Uczniowie SP 39 w Chorzowie skomponowali piosenkę [WIDEO] Autor komentarza: Hmmmm Treść komentarza: Czy będzie bezpiecznie ....patrząc na to.co.dzieje się w tłumach jarmarkach np w Niemcy.. itd do czego to doszło....kiedyś nie do pomyślenia strzelanie , nożownicy... strach Data dodania komentarza: 16.11.2026, 21:47 Źródło komentarza: Jarmark w Katowicach rusza 20 listopada. Ponad 100 domków i 33-metrowy młyn Autor komentarza: Redakcja Kuriera Sportu Treść komentarza: Aktualizacja do sierpniowej zapowiedzi: 13 listopada zakończono dialog konkurencyjny i zaproszono wykonawców do złożenia ofert w ciągu 30 dni. To jeszcze nie start robót. Termin 24 miesięcy na pierwszą trybunę ma biec od podpisania umowy, więc nie należy go liczyć od samego ogłoszenia. W Kurierze Sportu zestawiliśmy kolejne kroki i wyjaśniliśmy różnicę między oddaniem pierwszej trybuny a ukończeniem całego stadionu: https://kuriersportu.pl/nowy-stadion-ruchu-chorzow-coraz-blizej-kiedy-ruszy-budowa-i-kiedy-niebiescy-wroca-na-cicha/ Data dodania komentarza: 15.11.2026, 23:35 Źródło komentarza: Nowy stadion Ruchu Chorzów. Prezydent Michałek podał całkiem nowe informacje i "deadline"! Autor komentarza: Haha Treść komentarza: Ciekawe jak im pójdzie. 50 metrów jednego pasa na Wojska Polskiego nie potrafią zrobić. Komedia. Jaki Pan taki kram Data dodania komentarza: 14.11.2026, 09:44 Źródło komentarza: Łącznica DTŚ do remontu. Kierowców czekają kolejne utrudnienia Autor komentarza: slazak Treść komentarza: Świetny zart! Naprawde gratuluję poczucia humoru haha A firmie najlepiej otworzyć na ulicy wolnosci! Data dodania komentarza: 12.11.2026, 18:06 Źródło komentarza: Chcesz rozwinąć firmę? W Chorzowie opowiedzą jak pozyskać na to fundusze
Reklama
Reklama partnerska Ceneo
Reklama
Reklama Kaiser One – sponsor 4. Mili Mikołajkowej w Chorzowie